Reken brandstofbelasting door aan de bestuurder

Zo pak je het aan

Modelstudies tonen aan dat een algemene stijging van de brandstofbelasting een positieve impact heeft op de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen en dus ook op de luchtkwaliteit. Mogelijk stuit deze ‘de vervuiler betaalt’-maatregel op bezwaren die te maken hebben met ecologische en sociale rechtvaardigheid. Bovendien is deze politieke keuze wellicht niet populair bij de weggebruikers. Gezien deze maatregel zowat iedereen treft, mag je een aanzienlijke impact op blootstelling en gezondheid verwachten.

Meerdere modelstudies in verschillende regio's (Vlaanderen en Brussel, maar ook Europa) evalueerden de impact van brandstofbelasting. Verder deed een werkgroep van onderzoekers en beleidsvormers in België een meer kwalitatieve analyse van brandstofbelasting. Dit zijn de voornaamste effecten die uit de modelstudies bleken:

• NO_x: Volgens schattingen is er in Europa 6% reductie mogelijk door brandstofbelasting en 32% reductie door een bijgewerkte verkeersbelasting.
• Fijn stof (PM): Men verwacht in Europa een afname van 7% door brandstofbelasting, en 10% reductie door bijgewerkte verkeersbelasting.
• Roet (EC): Een daling van 2,33% in de blootstelling aan elementaire koolstof is mogelijk in Vlaanderen, rekening houdend met het reisgedrag van mensen.
• Andere polluenten: Inwoners uit niet-stedelijke gebieden halen dubbel voordeel door de lagere concentraties op de plaatsen in de stad waar ze werken/winkelen/ontspannen en de verminderde blootstelling tijdens het vervoer.

Onderzoekers gespecialiseerd in luchtkwaliteit en Belgische beleidsvormers achten deze maatregel belangrijk om PM-normen te halen. Ze verwachten dat brandstofbelasting invoeren ook een enigszins belangrijke rol kan spelen bij kennisontwikkeling. Op dit ogenblik zijn er geen betrouwbare historische resultaten beschikbaar.

De belangrijkste voordelen van brandstofbelasting:

• Verlaagt de uitstoot van broeikasgassen
• Vermindert verkeersopstoppingen
• Verkort de reistijd
• Beperkt het aantal verkeersongevallen
• Vermindert geluidshinder
• Verhoogt de inkomsten van de overheid (en maakt extra middelen vrij om in te zetten voor andere milieuactiviteiten)
• Doet mensen mogelijk vaker kiezen voor het openbaar vervoer
• Moedigt aan om efficiëntere voertuigen te kiezen die rijden op schone brandstof en met minder uitstoot
• Maakt mensen meer bewust van het belang van een goede luchtkwaliteit

Meer weten

Brandstofbelasting – gemodelleerde blootstelling aan elementaire koolstof

Vlaanderen, België - 2012

Een modelstudie in Vlaanderen en Brussel onderzocht de blootstelling aan elementaire koolstof (EC, zwarte rook, roet) met behulp van een simulatiemodel. Daarin koppelden de onderzoekers vervoer, uitstoot, verspreiding en blootstelling aan elkaar terwijl een stijging van 20% in de brandstofprijs werd gesimuleerd. Als men rekening hield met het reisgedrag van de mensen overdag, verwachtten de onderzoekers een gemiddelde daling van 2,33% in de blootstelling.

Brandstofbelasting – gemodelleerde reductie van fijn stof

Vlaanderen, België - 2011

Onderzoekers ontwikkelden een risicobeoordeling om acties en beslissingen te evalueren die luchtverontreiniging moeten terugdringen. Zo richtte men onder andere een werkgroep op met onderzoeks- en beleidsdeskundigen die de mogelijke acties rangschikte volgens verschillende criteria. Men keek naar hun belang voor de reductie van de luchtverontreiniging, hun rol bij kennisontwikkeling, hun prestaties in het verleden en hun toekomstige haalbaarheid. Auto- of brandstofbelasting was één van de onderzochte acties. De werkgroep beschouwde deze belasting als erg belangrijk om de normen voor fijn stof te bereiken. Voor kennisontwikkeling was de belasting ‘enigszins belangrijk’ bevonden, ook al heeft deze maatregel in het verleden niet heel veel opgeleverd.

Brandstofbelasting – minder verkeersgerelateerde emissies

Europa - 1999

Dit model bestudeert in heel Europa een aantal mogelijke maatregelen om verkeersgerelateerde uitstoot te verlagen, onder meer via brandstofbelasting. Enerzijds gaat het daarbij om een brandstofbelasting die de CO₂-uitstoot moet terugdringen, anderzijds om een bijgewerkte jaarlijkse verkeersbelasting. Deze belasting houdt rekening met uitstootfactoren en afgelegde kilometers, en richt zich vooral op de vermindering van NO₂. Brandstofbelasting kan de uitstoot van verkeersgerelateerde CO₂ aanzienlijk terugdringen, zeker als de overheid deze maatregel combineert met andere strategieën zoals differentiële belasting bij aankoop. Als de invoering van een brandstofbelasting tot een daling van 10% in de CO₂-uitstoot leidt, berekent men dat dit overeenkomt met 2,3% minder autogebruik, 6% minder NO_x in de stad en 7% minder uitstoot van fijn stof in de stad. De invoering van de bijgewerkte verkeersbelasting leidt volgens de modellen tot een daling van 12% in de CO₂-uitstoot, 6% minder autogebruik, 32% minder NO_x in de stad en 10% minder uitstoot van fijn stof in de stad. De auteurs stelden ook vast dat je bij een combinatie van een differentiële belasting bij aankoop en een emissiegebaseerde kilometerbelasting nog meer impact mag verwachten.

Meer informatie

• Deze studie geeft een beknopt overzicht van de impact van verschillende belastingprogramma's in een Europese modelleringsoefening: A welfare cost assessment of various policy measures to reduce pollutant emissions from passenger road vehicles